این مقاله جامع از مجله رزروک، به عنوان کامل ترین راهنمای بازدید از یکی از بزرگ ترین موزه های مشهد، پاسخگوی تمام سوالات شما خواهد بود. از تاریخچه و آدرس دقیق تا بررسی جزء به جزء تالار ها و نکات طلایی برای یک بازدید به یاد ماندنی. با ما همراه باشید تا دروازه های این گنجینه بی نظیر را به روی شما بگشاییم.
۱.چرا بازدید از موزه آستان قدس رضوی یک ضرورت است؟
بسیاری فکر می کنند موزه ها مکان هایی خشک و مخصوص تاریخ دوستان حرفه ای هستند. اما موزه آستان قدس داستان دیگری دارد. اینجا تنها مجموعه ای از اشیای قدیمی نیست؛ بلکه تاریخ زنده تشیع و فرهنگ ایرانی اسلامی است. شما در این موزه:
عینیت تاریخ حرم را می بینید
از نخستین ضریح های چوبی و فولادی تا نذورات شاهان صفوی و قاجار.
با عظمت هنر اسلامی آشنا می شوید
در قالب قرآن های خطی طلاکاری شده، فرش های اعجاب انگیز و خوشنویسی های کم نظیر.
احساس ارادت را لمس می کنید
هر شیء، از یک سکه ساده تا یک تاج مرصع، داستانی از یک نذر و یک دل ساده را روایت می کند.
بازدید از موزه آستان قدس ، زیارت شما را کامل و سفر تان را پر بارتر می کند.
در مرکز شهر مشهد و نزدیک به حرم مطهر، باغ موزه نادری با آرامگاه نادرشاه افشار، مجسمه برنزی سوار بر اسب و مجموعه ای از اشیای تاریخی دوره افشاریه، یکی دیگر از مقاصد دیدنی برای علاقه مندان به تاریخ ایران است.
۲.تاریخچه موزه آستان قدس رضوی
پیشینه جمع آوری و نگهداری اشیای نفیس در موزه آستان قدس رضوی به قرن ها پیش باز می گردد، اما تأسیس رسمی موزه به شکل امروزی، ماجرای جالبی دارد.
-
ریشه ها
از دوران صفویه، با توجه ویژه شاهان به حرم، نذورات و اهدایی های ارزشمند در خزانه ای خاص نگهداری می شد. این گنجینه در طول زمان و با اهدایی های پادشاهان قاجار و مردم، غنی و غنی تر شد.
-
تأسیس رسمی
در سال ۱۳۲۴ هجری شمسی، با تصمیم مدیران وقت آستان قدس، موزه آستان قدس رضوی به طور رسمی افتتاح شد. مکان اولیه آن، صحن امام خمینی (ره) (صحن جدید) بود.
-
انتقال و توسعه
با گسترش مجموعه و افزایش اشیا، در سال ۱۳۵۶، موزه به ساختمان فعلی و مجهز تری در ضلع شرقی صحن امام خمینی (ره) منتقل شد. این ساختمان با مساحتی حدود ۱۸۰۰۰ متر مربع، به شکلی مدرن طراحی شد تا بتواند از گنجینه ای با بیش از ۱۰۰۰۰۰ قلم شیء ثبت شده به بهترین شکل حفاظت و نگهداری کند.
امروزه، موزه آستان قدس نه تنها یک جاذبه فرهنگی برای زائران، که یکی از مراکز پژوهشی معتبر در حوزه تاریخ هنر و اسلام نیز به شمار می رود.
۳. آدرس دقیق و نحوه دسترسی: چطور به موزه برسیم؟
آدرس دقیق
مشهد مقدس، حرم مطهر امام رضا (ع)، صحن امام خمینی (ره) (صحن جدید)، ضلع شرقی، ساختمان موزه مرکزی آستان قدس رضوی
برای دسترسی بهتر به باب الجواد اینجا بخوانید
-
دسترسی از داخل حرم
پس از ورود از بست غربی یا بست بالاسر، به سمت صحن وسیع امام خمینی (ره) حرکت کنید. ساختمان موزه حرم در ضلع شرقی این صحن (سمت راست هنگام ایستادن رو به قبله) قرار دارد. تابلوی راهنما شما را دقیقاً هدایت می کند.
-
دسترسی از بیرون حرم
نزدیک ترین درب حرم به موزه آستان قدس ، درب جهاد است. از این درب که وارد شوید، پس از طی چند دقیقه پیاده روی در راسته های حرم، به صحن امام خمینی و سپس موزه خواهید رسید.
- نکته مهم
اگر در هتل های نزدیک حرم مانند هتل لاوان، هتل ارگ یا هتل میهمان اقامت دارید، می توانید با حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه پیاده روی از طریق راسته های حرم خود را به موزه برسانید. این یک پیاده روی لذت بخش در فضای معنوی حرم خواهد بود.همچنین برای دریافت اطلاعات دقیق می توانید مقاله جامه هتل لاوان مشهد را بخوانید.
۴. ساعت کاری و روزهای تعطیل موزه حرم (آپدیت سال ۱۴۰۴)
برای برنامه ریزی دقیق بازدید، اطلاع از زمان بندی دقیق ضروری است.
- ساعت کاری در نیمه اول سال (بهار و تابستان): همه روزه از ساعت ۸:۰۰ صبح تا ۱۸:۰۰ عصر.
- ساعت کاری در نیمه دوم سال (پاییز و زمستان): همه روزه از ساعت ۸:۰۰ صبح تا ۱۷:۰۰ عصر.
روز های تعطیل
موزه آستان قدس تنها در روز های تاسوعا ، عاشورا ، رحلت پیامبر (ص) و شهادت امام رضا (ع) تعطیل است. در ایام محرم و صفر و سایر مناسبت های مذهبی، معمولاً با ساعت کاری معمول یا تغییرات جزیی دایر است. توصیه می کنیم در ایام خاص، از طریق تماس تلفنی از وضعیت دقیق اطلاع کسب کنید.
بهترین زمان بازدید
ساعات صبح (۹ تا ۱۱) و عصر (۱۵ تا ۱۷) معمولاً خلوت تر هستند. از بازدید در ساعات اوج زیارت (پس از نمازهای ظهر و مغرب) اگر ممکن است پرهیز کنید.
۵. قیمت بلیط و شرایط ویژه بازدید (۱۴۰۴)
-
بهای بلیط ورودی
برای بازدید کنندگان ایرانی، مبلغ ۱۶,۰۰۰ تومان (شانزده هزار تومان) است. برای اتباع خارجی، مبلغ ۱۲۰,۰۰۰ تومان (صد و بیست هزار تومان) تعیین شده است.
نکته: این قیمت ها ممکن است تغییر کند، اما معمولاً در بازه های زمانی مشخصی به روزرسانی می شوند.
بازدید رایگان: کودکان زیر ۷ سال و افراد دارای معلولیت با همراه از پرداخت بلیط معاف هستند.
بازدید گروهی: برای گروه های دانش آموزی، دانشجویی و مؤسسات، امکان هماهنگی قبلی و دریافت تخفیف گروهی وجود دارد. حتماً حداقل یک هفته قبل با مدیریت موزه تماس بگیرید.
راهنمای تور: استفاده از راهنمایان متخصص موزه، معمولاً به صورت گروهی و با هماهنگی قبلی امکان پذیر است و هزینه جداگانه دارد.
۶. گشت و گذاری در تالار های شگفت انگیز
این بخش، هسته اصلی بازدید شماست. موزه مرکزی در چندین تالار مجزا و موضوعی سازماندهی شده است:
تالار تاریخ حرم رضوی (گنجینه تماشایی)
این تالار، پر بازدید ترین و دیدنی ترین بخش موزه است. در اینجا شما با تاریخ ملموس حرم روبرو می شوید:
ضریح های تاریخی
از ضریح فولادی معروف به “شیر و شکر” مربوط به دوران صفویه تا ضریح چوبی منبت کاری شده پیش از آن. دیدن این ضریح ها، تجسمی عینی از تحولات معماری ضریح ها را نشان می دهد.
در های طلای حرم
در های نفیس و تاریخی بابا سلام و دیگر ورودی ها که با خاتم کاری و طلا کاری بی نظیر تزئین شده اند.
کتیبه ها و آینه کاری های تاریخی
نمونه های استثنایی از هنرهای وابسته به معماری حرم.
برای آشنایی کامل و تخصصی با این تالار،می توانید راهنمایی اختصاصی ( تالار تاریخ حرم رضوی ) را بخوانید.
تالار نذورات و هدایای سلطنتی
گنجینه ای از نذر پادشاهان و حکمرانان بر ایران و جهان اسلام. از تاج مرصع طلا و جواهر متعلق به یکی از شاهان قاجار تا شمشیر های جواهر نشان، ظروف ساخته شده از پشم و عقیق و تخت های سلطنتی. هر کدام روایتی از قدرت، ثروت و در نهایت، فروتنی در پیشگاه امام غریب هستند.
تالار عکس حرم
حرم مطهر امام رضا (ع) با قدمتی در حدود ۱۲۰۰ سال، نمونه برجسته هنر و معماری اسلامی در شمال شرق ایران زمین است که در طی سالیان، دستخوش تغییر و تحولات و شاهد رویداد های تاریخی گوناگون بوده است؛ مرور عکس های تاریخی حرم رضوی در جوار اشیاء و آثار تاریخی بجای مانده از گذشتگان، راهنمایی خوب در شناخت تاریخ این بنای مقدس برای همگان است.
تالار سکه و مدال
یکی از کامل ترین مجموعه های سکه تاریخی ایران از دوران هخامنشیان، ساسانیان، اسلامی تا قاجار و پهلوی در این تالار نگهداری می شود. این سکه ها تنها پول نیستند، بلکه صفحاتی کوچک از تاریخ سیاسی، اقتصادی و هنری ایران محسوب می شوند. شما در این تالار به وضوح می توانید سیر تغییر سکه ها و نوع استغاده از آن ها را ببینید.
برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد گنجینه سکه موزه حرم کافیه کلیک کنید
تالار اسلحه های تاریخی
مجموعه ای کم نظیر از سلاح های سرد و گرم قدیمی شامل شمشیر، خنجر، زره، کلاه خود و نیزه مربوط به ادوار مختلف. بسیاری از این سلاح ها با جواهرات تزئین شده و به عنوان نذر به موزه حرم اهدا شده اند.
گنجینه صدف و موجودات دریایی
مجموعه ای نادر از صدف های رنگارنگ و کد های دریایی از سراسر جهان در این تالار نگهداری می شود. برای آشنایی کامل با این گنجینه کم نظیر، راهنمای اختصاصی «گنجینه صدف و موجودات دریایی موزه آستان قدس» را مطالعه کنید.
تالار قرآن و نفایس هنری
آرامش بخش ترین تالار موزه. در اینجا قرآن های خطی نفیس بر پوست آهو و کاغذ های ابریشمی، آثار خوشنویسی استادان بزرگ مانند میرعماد، و قالیها و فرش های تاریخی با طرح های بدیع به نمایش گذاشته شده اند. این تالار، اوج هنر اسلامی در خدمت بیان متون دینی را نمایش می دهد.
گنجینه هنر های تجسمی
یکی از بخش های کمتر شناخته شده اما بسیار ارزشمند موزه آستان قدس رضوی، «گنجینه هنر های تجسمی موزه حرم امام رضا» است. در این تالار، مجموعه ای نفیس از تابلو های نقاشی، آثار هنرمندان قاجاری و معاصر، خوشنویسی ها و دیگر آثار هنر های تجسمی نگهداری می شود که تماشای آن برای علاقه مندان به هنر ایرانی اسلامی بسیار جذاب خواهد بود.
گنجینه تمبر و اسکناس
یکی از تالار های جذاب این موزه است که مجموعه نفیسی از تمبر های دوره قاجار و پهلوی و اسکناس های تاریخی ایران را در دل خود جای داده است.
گنجینه تمبر و اسکناس،یکی از جذاب ترین بخش های موزه مرکزی آستان قدس رضوی است.
تالار ظروف و اشیای دوره اسلامی
مجموعه ای از ظروف سفالی، فلزی و شیشه ای متعلق به سده های اولیه اسلامی تا دوره قاجار. این ظروف علاوه بر ارزش تاریخی، نشان دهنده پیشرفت صنایع دستی و هنرهای کاربردی در ایران هستند.
۷ نکته طلایی برای یک بازدید بی نقص از موزه آستان قدس
- کفش راحت بپوشید: شما احتمالاً حداقل ۲ ساعت در موزه پیاده روی خواهید کرد.
- در عکاسی دقت کنید: عکاسی بدون فلاش در بیشتر قسمتها مجاز است، اما حتماً از تابلوها و راهنمایان درباره ممنوعیت ها سوال کنید.
- کیف و وسایل بزرگ نبرید: برای امنیت بیشتر اشیا، ممکن است مجبور به تحویل کیف های بزرگ به قسمت امانات شوید.
- با دقت بخوانید: زیرنویس هر ویترین، اطلاعات بسیار ارزشمندی دارد. عجله نکنید.
- از راهنما کمک بگیرید: اگر سوالی داشتید، از مأموران محترم موزه که اطلاعات خوبی دارند بپرسید.
- آب و خوراکی سبک: بازدید ممکن طول بکشد. یک بطری آب کوچک همراه داشته باشید (خوردن و آشامیدن در تالارها ممنوع است).
- بازدید را با حرم ترکیب کنید: بهترین برنامه این است که اول زیارت کنید، سپس برای بازدید از موزه آستان قدس به صحن امام خمینی بروید.
آیا موزه حرم برای کودکان و سالمندان مناسب است؟
کودکان
برای کودکان بالای ۷ سال که کنجکاو هستند، می تواند جذاب باشد، به ویژه تالار اسلحه و تالار ماهی ها. برای کودکان کم سن تر ممکن است خسته کننده باشد. همراه داشتن اسباب بازی کوچک برای سرگرمی آن ها در بخش های کم جاذبه می تواند مفید باشد.
سالمندان
ساختمان موزه آستان قدس دارای آسانسور و رمپ است و برای تردد سالمندان و افراد دارای محدودیت حرکتی مناسب است. البته پیاده روی در تالار ها نسبتاً طولانی است، پس استراحت بین راه را فراموش نکنید.
بازدید از موزه مرکزی آستان قدس رضوی، تنها یک گشت و گذار فرهنگی نیست؛ تکمیل کننده درک شما از عظمت حرم امام رضا (ع) است. اینجا می فهمید که این بارگاه، تنها یک مکان معنوی نبوده، بلکه در طول تاریخ، کانون هنر، فرهنگ و عشق مردمان این سرزمین بوده است.
پس در سفر به مشهد مقدس، حتی اگر فقط یک ساعت وقت دارید، حتماً این گنجینه پرارزش را در برنامه خود بگنجانید. مطمئن باشید که تجربه ای متفاوت و خاطره ای ماندگار را برای خود و همراهانتان خواهید ساخت.
